نوشتارهای پژوهشی

منوچهر صالحی

دولت لیبرال- دمکراتیک

در عین حال دیدیم كه ایدئولوژى لیبرالى فرد را مسئول اعمال و سرنوشتِ خویش‌ مى‌داند. با این‌همه روشنفكرانِ لیبرال كه در سده نوزده زندگى مى‌كردند، مى‌دیدند كه فقر عمومى گریبان میلیون‌ها نفر را گرفته است. غالب فقیران كسانى بودند كه براى آن‌كه شرافت‌مندانه زندگى كنند، باید نیروى كار خود را در بازارها براى فروش‌ عرضه مى‌كردند و روزى شانزده ساعت در كارخانه‌ها كار طاقت‌فرسا انجام مى‌دادند و با این حال در فقر و حرمانى غیر قابل تصور به‌سر مى‌بردند. آن‌ها براى آن‌كه بتوانند زنده بمانند، مجبور بودند كودكان خردسالِ خود را به كارخانه‌ها بفرستند تا سرمایه‌دارى بتواند با استثمار نیروى كار آن‌ها فربه‌تر شود.

ادامه ...

sسیاست

منوچهر صالحی

ناسازه‌گاری‌های «جنبش سبز»

Paradox of "Greenmovement"

متن سخنرانی در سمینار برمن

چند پیش‌داده:

در کوران انقلاب 1357 جز نیروهای چپ که به هر دلیلی دارای باورهای لائیک بودند، مابقی نیروهای سیاسی دین‌باور بودند و به‌همین دلیل آمیزش دین و سیاست را برای آینده ایران سودمند می‌دانستند. در آن دوران کسی از سکولاریسم و لائیسیته، یعنی جدائی دین از سیاست و مساجد یا نهادهای دینی از نهادهای دولتی سخنی نمی‌گفت. در آن دوران کسانی که هوادار آمیزش دین و سیاست بودند، برای تحقق خواسته‌های خود احزاب دینی تأسیس کردند، هم‌چون «حزب جمهوری اسلامی» که از مواضع آیت‌الله خمینی حمایت می‌کرد، یعنی حزب حکومتی بود و یا «حزب خلق مسلمان» که هوادار اندیشه‌های آیت‌الله شریعتمداری بود و می‌خواست نقش ایوزیسیون دینی در محدوده حکومت دینی را بازی کند. ادامه ...

منوچهر صالحی

مشکل مشروعیت رژیم‌های استبدادی

Legitimacy problem of despotic regimes

رهبر «جمهوری اسلامی» در چند سخنرانی‌ خود که پس از برگزاری سالروز 22 بهمن ایراد کرد، مدعی است که آن رژیم از پایگاه مردمی گسترده و در مقایسه با دمکراسی‌های غربی از مشروعیت مردمی بسیار بیش‌تری برخوردار است. در این نوشته می‌خواهم آشکار سازم ادعای آقای خامنه‌ای که خود روزی زندانی سیاسی رژیم شاه بود، و امروز هزاران ایرانی آزاداندیش زندانی سیاسی اویند، تا چه اندازه بازتاب دهنده واقعییات کنونی جامعه ایران است! ادامه ...

منوچهر صالحی

«چپ» و «جنبش سبز»!

"Left" and "green movement"!

آینده جنبشی که پس از دهمین انتخابات ریاست جمهوری در ایران پا گرفت، چگونه خواهد بود؟ در این باره گمانه‌زنی‌های فراوانی وجود دارد، اما پیش‌بینی آینده بدون بررسی وضعیت کنونی و گذشته ممکن نیست، زیرا وضعیت کنونی فرآورده گذشته است و آینده‌ای که در انتظار ماست، دستاورد وضعیت کنونی خواهد بود. به‌همین دلیل نیز در این نوشته می‌کوشم با بررسی وضعیت کنونی، آینده‌ای که می‌توانیم بدان دست یابیم را نمایان سازم. ادامه ...

منوچهر صالحی

آیا جمهوری اسلامی بیانگر حاکمیت ملی ایرانیان است؟

Does the Islamic Republic represent Iranian sovereignty?

این روزها برخی از ایرانیان در بررسی‌های خود از انقلاب ایران که چندی پیش سی ساله شد، این باور را تبلیغ می‌کنند که مردم آیران با انجام آن انقلاب در پی تحقق سه خواست اساسی بودند که عبارتند از «استقلال»، «آزادی» و «عدالت اجتماعی».

البته به این نکته در این‌جا نمی‌پردازم که انقلاب را نمی‌توان انجام داد و بلکه انقلاب هم‌چون زلزله پدیده‌ای است که به‌ناگهان اتفاق می‌افتد، بدون آن که کسی و یا گروهی توانسته باشد تحقق آن را پیش‌بینی کند و یا آن که از پیش برنامه‌ریزی کرده باشد. هم‌چنین تمامی انقلاب‌هائی که تا کنون در تاریخ جهانی رخ داده‌اند، انقلاب‌هائی خودجوش بوده‌اند. و تکرار سخنان مارکس خواهد بود، هرگاه یادآور شوم که رهبران انقلاب‌های پیشاسوسیالیستی هیچ‌گاه نمی‌دانند جنبش مردم را باید به کدام سویه هدایت کنند و بلکه این جنبش توده است که سمت و سوی حرکت خود را تعیین می‌کند، نه از روی آگاهی، بلکه تحت تأثیر هیجان انقلابی که سراسر جامعه را فراگرفته است. در تعیین چنین راهی نه آگاهی و خرد، بلکه احساسات غلیان یافته‌ی توده‌ها از نقشی تعیین کننده برخوردارند. ادامه ...

نوشتارهای سوسیالیستی

منوچهر صالحی

مارکس و سیاست استعماری سرمایه داری

Marx and the capitalist colonial policy

استعمار واژه ‏ای است عربی که از دیرباز در ادبیات فارسی به‌کار گرفته شده و به معنی آباد کردن است. به روایت «لغت‏ نامه دهخدا» زوزنی و تاج‏ المصادر بیهقی در همین مفهوم واژه استعمار را به‌کار برده ‏‏اند. در همین معنا نیز در زبان لاتین واژه کلنی[1] مصرف شده است. در روم باستان به کسانی که به‌سرزمینی مهاجرت می‌کردند تا در آن‌جا ساکن گردند و آن‌را آبادان کنند، کلنیالیست و یا استعمارگر می‌گفتند. با کشف قاره آمریکا بسیاری از اروپائیان تهی‌دست و وابسته به آن دسته از گرایشات مسیحیت که حاضر به پذیرش پاپ به مثابه جانشین خطاناپذیر عیسی مسیح نبودند، برای در امان ماندن از تعقیب و آزار کلیسای کاتولیک و تفتیش عقاید دینی (انکیزاسیون) که در آن دوران در اروپا رواج داشت، به آمریکا مهاجرت کردند تا در آن‌جا ساکن شوند. به‌همین دلیل بسیاری از پیروان چنین فرقه‏های مسیحی بر این باور بودند که اراده الهی سبب کشف قاره آمریکا گشت تا آن‌ها بتوانند به دور از تهدیدهای کلیسای کاتولیک در سرزمین تازه‏ای ساکن شوند که خدا به آن‌ها واگذار کرده بود. آن‌ها حق خود می‌دانستند که بر اساس درک و باور خود از تعالیم مسیح زندگی جمعی خود را در سرزمین موعود سامان دهند. ادامه ...

نوشتارهای ترجمه شده

یورگن هابرماس Jürgen Habermas

پایه‌های پیشاسیاسی دولت قانونی دمكراتیك؟

Pre-political foundations of the democratic constitutional state?

یورگن هابرماس فیلسوف و جامعه‌شناس و كاردینال یوسف راتسینگر Joseph Ratzinger كه اینك در مقام پاپ رهبر بیش از 1,4 میلیارد كاتولیك جهان است، در 19 ژانویه 2004 در آكادمی كاتولیك مونیخ آلمان با یك‌دیگر درباره دین و سكولاریسم سخن گفتند. به‌خاطر اهمیت اندیشه‌های هابرماس، آن را به‌فارسی ترجمه کردم. منوچهر صالحی

موضوعی كه برای گفتگوی ما پیشنهاد شده است، پرسشی را به‌یادم می‌آورد كه ارنست ولفگانگ بوكنفورده آن را در میانه دهه 60 در قالب فرمول دقیقی گنجانیده بود: انگار كه دولت سكولار آزاد از پیش‌شرط‌های هنجارینی تغذیه می‌كند كه خود نمی‌تواند آن‌ها را تضمین كند. در این فرمول این تردید و حدس نهفته است كه دولت دمكراتیك متكی بر قانون اساسی با اتكاء بر ذخیره‌های خود و به‌خاطر جهان‌بینی بومی و یا دینی خویش و یا آن‌چه كه به‌مثابه اخلاق الزامی دسته‌جمعی از گذشته باز مانده و او بدان وابسته است، چگونه می‌تواند هنجارهای ماندگار پیش‌شرط‌های خود را نوسازی كند. این امر دولتی را كه موظف به‌رعایت بی‌طرفی در برابر جهان‌بینی‌ها است، البته با توجه به «امر مسلم چندگرائی» (به‌قول راولز) در تنگنا قرار خواهد داد، اما این نتیجه‌گیری حدسی را كه زده‌ایم، نفی نخواهد کرد. ادامه ...

نوشتارهای دیگران

رامین كامران

تهمت های كهنه و بسته بندی نو

Old Slander and new package

اخیراً یكی از خدمتگزاران جمهوری اسلامی (به نام احمد بنی جمالی) محض حمله به مصدق كتابی (به نام «آشوب») چاپ كرده و مدعی شده كه «زندگینامهٌ روانشناسانهٌ» وی را نگاشته. بر تازه ایست كه از باغ جمهوری اسلامی رسیده. یكی از دوستان خواستار نظر من در بارهٌ این كتاب شد. برای اینكه مطلبم سراسر به تحلیل حرفهای نامعقول افراد نادرست اختصاص نیابد اول چند كلمه ای راجع به زندگینامه نویسی میگویم بعد میروم سر رطب و یابسی كه این شخص به هم بافته تا آخر برسم به نكتهٌ اصلی كه انتشار این كتاب در جمهوری اسلامی نشانگر چه امریست.

ادامه ...

نقد نوشتارهای دیگران

منوچهر صالحی

تو مو می‌بینی و من پیچش مو!

کالبدشکافی سه نقد به نوشته «جبهه ملی و "اسب ترویا"»

در رابطه با مقاله «جبهه ملی و اسب ترویا» از سوی «انجمن آینده» با امضاء سه تن از اعضاء آن انجمن، «نهضت مقاومت ملی ایران» و سایت اینترنتی «احترام آزادی» ‌عکس‌العمل‌های متفاوتی نشان داده شده است و هر یک از این جریان‌ها از زاویه معینی به بخشی و نه همۀ محتوای آن مقاله برخورد کرده‌اند که کالبدشکافی این مواضع نشان خواهد داد اپوزیسیون ضد ولایت فقیه و «سکولار» ایران در چه وضعیتی به‌سر می‌برد و چرا تا کنون نتوانسته است در برابر رژیم اسلامی به نیروئی «جانشین» بدل گردد.

ادامه ...

منوچهر صالحی

هر كسی از ظن خود شد یار من؟!

رفیق ارجمندم محمود راسخ دوست دارد نوشته‌های دیگران را نقد كند، كاری كه خوب است و سبب می‌شود تا از یك‌سو كسانی كه نوشته‌های‌شان نقد می‌شود، به‌سستی برهان‌های خود پی برند و از سوی دیگر خواننده می‌تواند دریابد كه ناقد تا چه اندازه در نقد خود محق است.

در شماره پیشین‌ «طرحی نو» قرعه فال به‌نام «سردبیر» خورد و ایشان در مقاله خود كوشیدند مواضعی را كه «سردبیر» در نوشته خود در ماهنامه شماره 119 درباره برخی از سازمان‌های اپوزیسیون نگاشته بود، نقد كنند و ایرادهای آن مواضع را آشكار سازند. ادامه ...

اسرائیل- فلسطین

منوچهر صالحی

در رابطه با تازه‌ترین تجاوز اسرائیل به نوار غزه و فلسطین

In connection with recent Israelian aggression in Gaza and Palestine

جبهه ملی ایران به حقیقت تازیانه می‌زند

با روی کار آمدن حماس و تشکیل حکومت ائتلافی در مناطق «خودگردان» فلسطین قرارداد آتش بسی با میانجی‌گری مصر میان اسرائیل و حکومت موقت فلسطین بسته شد. تا آن‌جا که جیمی کارتر رئیس‌جمهور پیشین آمریکا در کتاب خود «صلح، نه آپارتاید» نوشته است، حماس از روزی که اکثریت آرأ و رهبری حکومت موقت را به‌دست آورد، برخلاف قراردادهائی که دولت موقت فلسطین با اسرائیل بسته بود، گامی برنداشت و تا زمانی که قرارداد آتش بس موقت پایان نیافته بود، آن را نقض نکرد و از غزه موشکی به‌سوی مناطق مرزی اسرائیل پرتاب ننمود. ادامه ...

منوچهر صالحى

«موساد» و جوجه‌روشنفكران ایرانى

"Mossad" and the Iranian teenie-intellectuals

یکی از وظائف گردانندگان برنامه‌هاى فارسى رادیو اسرائیل این است كه به ما ایرانیان حالى كنند در ایران تا زمانى كه جمهورى اسلامى حاكم است، دمكراسى نمى‌تواند تحقق یابد. البته ایرانیان وطن‌پرست و اندیشمند براى كشف این حقیقت به این رادیو صهیونیستى نیازى ندارند. آن‌ها با پوست و گوشت و خون خود نكبت رژیم جمهورى اسلامى را حس‏ و لمس‏ و درك كرده‌اند و هم‌گام با مردم ایران در جهت نابودى این بساط قرون وسطائى مبارزه مى‌كنند، همان‌گونه در دورانى كه رادیو اسرائیل مدافع بى‌چون و چراى رژیم شاه بود، از مبارزه علیه آن رژیم فاسد و ضد مردمى و نوكر صهیونیسم باز نماندند.

ادامه ...

مسائل ملی

منوچهر صالحی

امپریالیسم و رخدادهای قومی در ایران

Imperialism and ethic events in Iran

دو سال پیش كه آریل شارون هنوز در اوج قدرت بود، در مصاحبه‌ای با یكی از روزنامه‌های اسرائیلی مدعی شد كه ادامه وجود یك ایران اسلامی كه دارای مواضع شدید ضد اسرائیلی است و حاضر به‌پذیرش موجودیت اسرائیل به‌مثابه سرزمین تاریخی یهودان در منطقه نیست، در درازمدت به‌ضرر اسرائیل است. او در همان مصاحبه اعلان داشت كه به‌نفع اسرائیل خواهد بود كه در خاورمیانه كشورهای قدرتمند وجود نداشته باشند. به‌نظر او، برای آن‌كه بتوان از تبدیل ایران به‌كشوری قدرتمند جلوگیری كرد، بهترین راه حل تجزیه ایران به‌چند كشور كوچك است. ادامه ...

iهمه حقوق برای نویسندگان محفوظ است.

استفاده از نوشته های این سایت با درج منبع مجاز است.